Wat zijn uw rechten als u een auto koopt bij een handelaar versus een particulier?

De aankoop van een tweedehands auto is voor veel consumenten een bron van stress. Het is een aanzienlijke investering, omgeven door onzekerheid. Gaat u voor de ogenschijnlijk veilige, maar duurdere route via een officiële handelaar, of waagt u de gok bij een particuliere verkoper in de hoop op een betere prijs? De angst voor een ‘kat in de zak’ – een auto met verborgen gebreken, een teruggedraaide teller of onverwachte reparatiekosten – is altijd aanwezig. Vaak wordt gedacht dat de enige bescherming een duur garantiepakket is.

De gangbare adviezen focussen op het controleren van de onderhoudshistorie of het belang van een proefrit. Hoewel essentieel, laten deze de kern van uw bescherming onbelicht. De discussie wordt vaak versimpeld tot een afweging tussen de hoge prijs van een dealer en het risico bij een particulier. Maar wat als de echte sleutel tot een veilige aankoop niet in de showroom of op de oprit van de verkoper ligt, maar verankerd is in het wetboek?

Dit artikel doorbreekt die beperkte visie. We leggen de focus niet op de garantie die u kunt kopen, maar op de rechten die u als consument al bezit. De wet biedt u een krachtig schild, bekend als de ‘wettelijke conformiteit’. Veel verkopers hopen dat u dit recht niet kent. Wij gaan u wapenen met deze kennis. We ontleden de meest voorkomende valkuilen, ontkrachten mythes over garantie en geven u de juridische hefbomen in handen om met vertrouwen en zekerheid uw volgende auto te kopen, of u nu bij een handelaar of particulier aanklopt.

Om u volledig te wapenen met de juiste kennis, hebben we de complexiteit van consumentenrecht opgedeeld in duidelijke, praktische onderdelen. Dit overzicht gidst u door de essentiële aspecten van uw rechten bij de aankoop van een auto.

Waarom u ook zonder garantiepakket recht heeft op een goed werkende auto?

De kern van uw bescherming als consument is niet een gekocht ‘garantiepakket’, maar een fundamenteel recht dat verankerd is in de wet: de wettelijke conformiteit. Dit beginsel stelt dat het product dat u koopt, de eigenschappen moet bezitten die u redelijkerwijs mag verwachten. Een auto moet u van A naar B kunnen brengen zonder direct na aankoop stil te vallen met een groot defect. Dit recht heeft u áltijd bij een aankoop bij een professionele verkoper (een handelaar), ongeacht of u een extra garantie afsluit.

Wat u ‘redelijkerwijs’ mag verwachten, hangt af van factoren zoals de prijs, de leeftijd en de kilometerstand van de auto. Zoals logisch is, zal een auto van tien jaar oud met 250.000 km op de teller andere verwachtingen scheppen dan een drie jaar oude auto met 50.000 km. Een versleten band bij een oude auto is normaal, een kapotte versnellingsbak bij een jonge occasion is dat niet. Dit recht is uw juridische basis.

Een cruciaal wapen in uw arsenaal is het wettelijk bewijsvermoeden. Als de auto binnen 12 maanden na aankoop een gebrek vertoont, wordt wettelijk aangenomen dat dit gebrek al bij de aankoop aanwezig was. De verkoper moet dan bewijzen dat het defect door uw toedoen is ontstaan. Dit keert de bewijslast om en plaatst u in een zeer sterke juridische positie. Pas na die 12 maanden moet u zelf aantonen dat het gebrek niet door u is veroorzaakt. Dit principe van wettelijke conformiteit is de basis waarop al uw andere rechten rusten.

De valkuil waarbij de handelaar zegt: “Ik verkoop hem voor een klant, dus geen garantie”

Dit is een van de meest gebruikte trucs om onder de wettelijke verplichtingen uit te komen. Een handelaar presenteert zichzelf als een ‘bemiddelaar’ die de auto voor een particulier verkoopt. Het doel is de transactie te laten lijken op een koop tussen twee particulieren, waarbij de wettelijke conformiteit en het bewijsvermoeden niet van toepassing zijn. Trap hier niet in. Als u een auto koopt bij een bedrijf, op zijn terrein, en aan dat bedrijf betaalt, is er in vrijwel alle gevallen sprake van een consumentenkoop. De verkoper is dan simpelweg de handelaar.

De wet is hierover heel duidelijk. Het recht op wettelijke conformiteit is van dwingend recht bij een consumentenkoop. Dit betekent dat de verkoper dit recht niet mag uitsluiten of omzeilen, zelfs niet als u ergens voor tekent. Een zin in het contract als “verkoop in bemiddeling” of “geen garantie” is juridisch ongeldig als de feitelijke situatie anders uitwijst. De rechtspraak kijkt naar wie er daadwerkelijk als verkoper optreedt, niet naar wat er op papier staat.

Het is dwingend recht. Je mag daar niet van afwijken.

– Stichting Wettelijke Garantie, Auto zonder garantie? Wat is je recht?

Om te bepalen wie de echte verkoper is, kunt u een aantal concrete vragen stellen. Deze vragen helpen u de juridische mist op te trekken en de waarheid te achterhalen. Wees voorbereid en laat u niet misleiden door slimme formuleringen.

Mag een dealer nog steeds verplichte kosten rekenen bovenop de advertentieprijs?

Het was jarenlang een grote ergernis: u ziet een auto geadverteerd voor een aantrekkelijke prijs, maar in de showroom komen er ineens honderden euro’s aan ‘verplichte afleverkosten’ of ‘kosten rijklaar maken’ bij. Gelukkig heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) hier duidelijke regels voor opgesteld. De basisregel is simpel: de geadverteerde prijs moet de prijs zijn waarvoor u de auto kunt kopen en meenemen.

Alle onvermijdbare kosten moeten in de advertentieprijs zijn inbegrepen. Dit zijn kosten die iedere koper moet maken om de auto op de weg te krijgen. Denk hierbij aan de kosten voor de tenaamstelling van het kenteken, een geldige APK, en de poetsbeurt die de auto al heeft gehad. Een dealer mag deze kosten niet meer achteraf toevoegen. De prijs die u online of in de etalage ziet, moet de all-inprijs zijn voor de auto zelf.

Dit betekent echter niet dat alle extra kosten verboden zijn. Een dealer mag nog wel optionele afleverpakketten aanbieden. Het cruciale woord is hier ‘optioneel’. Zo’n pakket kan bijvoorbeeld een volle tank brandstof, een nieuwe mattenset, een onderhoudsbeurt of een uitgebreid garantiepakket bevatten. U moet als koper altijd de keuze hebben om de auto voor de geadverteerde prijs te kopen, zónder dit extra pakket. Als een dealer u probeert te dwingen een ‘verplicht’ afleverpakket af te nemen, handelt hij in strijd met de regels van de ACM.

Wees dus alert. Vraag altijd expliciet of de geadverteerde prijs de definitieve prijs is en welke diensten optioneel zijn. Een transparante verkoper zal hier duidelijk over zijn; een onwillige verkoper geeft u een reden om extra op uw hoede te zijn.

Welke risico’s neemt u als u tekent voor ‘geen garantie’ in ruil voor korting?

Een verkoper kan u een aantrekkelijk voorstel doen: “Als u tekent voor ‘geen garantie’, geef ik u 500 euro korting op de vraagprijs.” Dit klinkt als een mooie deal, maar in werkelijkheid is het een extreem riskante gok die juridisch vaak niet eens standhoudt. Zoals eerder vermeld, is uw recht op wettelijke conformiteit van dwingend recht. Een handelaar kan dit niet uitsluiten in een contract. De clausule ‘gekocht zonder garantie’ is bij een consumentenkoop in principe nietig. U behoudt uw wettelijke rechten, ook al heeft u getekend.

Het gevaar zit hem echter in de discussie die u achteraf moet voeren. De verkoper zal naar het getekende contract wijzen en weigeren een defect te herstellen. U zult dan een juridische procedure moeten starten om uw gelijk te halen. Hoewel u sterk staat, kost dit tijd, energie en mogelijk geld. Het ‘voordeel’ van de korting verdampt dan snel.

Bovendien staat de korting die wordt aangeboden vaak in geen verhouding tot de mogelijke reparatiekosten. Een korting van €500 is verleidelijk, maar de kosten voor het repareren van een versnellingsbak of een grote motorstoring kunnen oplopen tot duizenden euro’s. U ruilt een kleine, zekere winst in voor een klein risico op een catastrofaal verlies. De onderstaande tabel illustreert hoe onevenredig dit risico is.

De onderstaande vergelijking laat zien hoe de ‘korting’ die u ontvangt voor het afzien van garantie zich verhoudt tot de potentiële kosten van veelvoorkomende, ernstige defecten. De analyse is gebaseerd op gemiddelde reparatiekosten in de markt.

Het advies is dan ook glashelder: accepteer nooit een korting in ruil voor het (ogenschijnlijk) afzien van uw rechten. Een serieuze verkoper staat achter zijn product en zal niet proberen uw wettelijke bescherming te ondermijnen.

Hoe veilig is het om een auto te bestellen en thuis te laten bezorgen (Wet Kopen op Afstand)?

De automarkt digitaliseert in hoog tempo. Steeds vaker worden auto’s online besteld en thuis afgeleverd, soms zonder de auto ooit fysiek te hebben gezien. Hoewel dit gemak biedt, roept het ook vragen op over veiligheid en rechten. Gelukkig biedt de Wet Kopen op Afstand u als consument een zeer sterk vangnet dat specifiek voor dit soort transacties is ontworpen.

Het belangrijkste recht dat u heeft bij een online aankoop is het herroepingsrecht. Vanaf het moment dat de auto bij u thuis wordt afgeleverd, heeft u recht op een bedenktijd van 14 dagen. Binnen deze periode kunt u de koop zonder opgaaf van redenen ongedaan maken. U kunt de auto dus rustig inspecteren, een proefrit maken en eventueel door een onafhankelijke garage laten keuren. Bevalt de auto niet, of ontdekt u een gebrek, dan kunt u de koop ontbinden. De verkoper is verplicht de auto terug te nemen en u het volledige aankoopbedrag terug te betalen.

Let wel op de voorwaarden. De verkoper mag kosten in rekening brengen voor waardevermindering als u meer kilometers heeft gereden dan strikt noodzakelijk is voor een proefrit. Maak dus geen lange reizen tijdens de bedenktijd. Om verrassingen te voorkomen, is het slim om voorafgaand aan de levering een grondige digitale inspectie uit te voeren via een videogesprek met de verkoper. Dit geeft u al een goede eerste indruk en legt de staat van de auto vast op het moment van verkoop.

Wat valt er wel en niet onder de 12 maanden Bovag-garantie?

BOVAG-garantie wordt vaak gezien als de gouden standaard voor zekerheid bij een occasion. En hoewel het zeker een waardevolle toevoeging is, is het cruciaal te begrijpen dat het geen allesdekkende verzekering is. Het is een misverstand te denken dat ‘alles’ wat stukgaat binnen de garantieperiode kosteloos wordt hersteld. De BOVAG-garantie, waarvan de termijn per 1 juni 2022 ook twaalf maanden is geworden, dekt de kosten van onverwachte defecten aan mechanische en elektronische onderdelen.

De garantie dekt echter expliciet niet de kosten die voortvloeien uit normale slijtage of veroudering. Dit is een belangrijk onderscheid. Onderdelen die door gebruik simpelweg ‘op’ raken, vallen buiten de dekking. Denk hierbij aan:

• Banden
• Remblokken en remschijven
• Koppelingsplaten
• Ruitenwisserbladen
• Filters en vloeistoffen

Ook accessoires zoals een radio of navigatiesysteem vallen vaak buiten de standaarddekking, tenzij anders overeengekomen. Schade door externe factoren, zoals een aanrijding, steenslag of vandalisme, is uiteraard ook uitgesloten.

Het is belangrijk om de BOVAG-garantie te zien als een aanvulling op, en niet als een vervanging van uw wettelijke recht op conformiteit. De wettelijke conformiteit is de basis die stelt dat u een deugdelijk product moet ontvangen. De BOVAG-garantie biedt een gestandaardiseerde, snelle afhandeling bij gedekte defecten, inclusief een onafhankelijke geschillencommissie. Het neemt de discussie over ‘wat redelijk is’ weg. Maar ook zonder BOVAG-garantie heeft u nog steeds uw fundamentele wettelijke rechten. Zie de BOVAG-garantie als een servicepakket dat de afwikkeling versoepelt, niet als de enige bron van uw rechten.

Is het hogere uurtarief van de merkdealer de coulanceregeling waard?

Het is een klassiek dilemma na de aankoop van een jonge occasion: laat u het onderhoud uitvoeren bij de duurdere merkdealer of kiest u voor de voordeligere universele garage? Het prijsverschil in uurtarief en onderdelen is vaak aanzienlijk. De belangrijkste troefkaart die de merkdealer uithaalt, is de zogenaamde ‘coulanceregeling’. Dit is de bereidheid van de fabrikant of importeur om (gedeeltelijk) de kosten van een grote reparatie buiten de garantieperiode op zich te nemen, op voorwaarde dat de auto altijd dealer-onderhouden is.

De vraag is of deze mogelijke toekomstige besparing opweegt tegen de zekere, hogere onderhoudskosten. Een coulanceregeling is geen recht, maar een gunst. De kans dat u er een beroep op kunt doen, en de hoogte van de bijdrage, zijn onzeker. Ze hangen af van het type defect, de leeftijd, de kilometerstand en het beleid van de fabrikant op dat moment.

Om een weloverwogen beslissing te nemen, moet u een kosten-batenanalyse maken. Zet de gegarandeerde hogere kosten van dealeronderhoud over een periode van bijvoorbeeld drie jaar af tegen de *mogelijke* bijdrage van een coulanceregeling bij een calamiteit. De onderstaande tabel geeft een gesimplificeerd rekenvoorbeeld van deze afweging.

Deze analyse vergelijkt de totale onderhoudskosten over een periode van drie jaar, rekening houdend met de mogelijkheid van een grote reparatie waarbij een beroep op de coulanceregeling wordt gedaan. De cijfers zijn indicatief en kunnen per merk en model verschillen.

In dit scenario lijkt de merkdealer op de lange termijn voordeliger, máár dit is volledig afhankelijk van het optreden van een grote reparatie én de toekenning van coulance. Als er niets groots kapotgaat, bent u bij de universele garage aanzienlijk goedkoper uit. Het is een afweging tussen zekere kosten en het verzekeren tegen een onzeker risico.

Hoe voorkomt u dat u een auto met teruggedraaide teller of verborgen schade koopt?

Naast technische mankementen zijn tellerfraude en verborgen (schade)verleden de grootste angsten van iedere occasionkoper. Hoewel het terugdraaien van tellerstanden sinds 2014 strafbaar is, komt het helaas nog steeds voor, met name bij importauto’s. Uit cijfers blijkt bijvoorbeeld dat bij auto’s uit Duitsland liefst 20 procent een teruggedraaide teller had. Ook kan een auto na een zwaar ongeluk cosmetisch zijn opgelapt, terwijl de structurele integriteit is aangetast.

Het terugdraaien van tellerstanden is sinds 2014 verboden. De strafmaat is een boete van 10.000 euro en/of 1 jaar de cel in.

– Vereniging Aanpak Tellerfraude, Kilometerteller fraude statistieken 2024

Volledige zekerheid is lastig, maar u kunt uzelf wel wapenen met kennis en tools om de kans op een miskoop drastisch te verkleinen. Een aankoopkeuring door een onafhankelijke partij is altijd de beste optie. Kunt of wilt u dat niet, dan zijn er een aantal controles die u zelf kunt uitvoeren. Deze vereisen een kritische blik en soms een kleine investering in een simpele tool, maar kunnen u voor duizenden euro’s aan ellende besparen.

Naast deze fysieke inspectie, controleer altijd de onderhoudshistorie. Vraag naar facturen en controleer of de kilometerstanden op de facturen een logische opbouw hebben. Een combinatie van een grondige fysieke inspectie en een kritische blik op de documentatie is uw beste verdediging tegen dit soort malafide praktijken.

Nu u gewapend bent met kennis over uw wettelijke rechten, de trucs van verkopers en de methodes om fraude te detecteren, bent u klaar om de volgende stap te zetten. De sleutel is niet om iedere auto te wantrouwen, maar om met vertrouwen en op basis van feiten een weloverwogen beslissing te nemen. Gebruik deze gids als uw juridische kompas in de zoektocht naar uw volgende auto.